Baş ağnsının nedeni tam bilinmemekle birlikte birçok etkene bağlı olduğu düşünülür. Bunlar sertzann (dura mater) basmç nedeniyle sıkışması, beyin-omurilik sıvısının artması sonucunda beyin kanncıklanyla örümceksizar altı sarnıçların ve/ya da beyin damarlarının genişlemesidir. Baş ağrısının belirli özellikleri vardır: Gün boyunca aralıklarla ortaya çıkar; sabahlan daha şiddetlidir, hatta çocuk ağrırım şiddetiyle uykudan uyanır. Zonklayıcı niteliği gittikçe artar; özellikle duruş değiştirince (başı öne, yere doğru eğince) ve ıkınmayla şiddetlenir. Genellikle beyin tümörünün ilk belirtisi baş ağnsıdır; öteki belirtilerin ortaya çıkması 2-4 ay alabilir. Başı ağrıyan sütçocuğunda huzursuzluk, mızmızlık, sürekli ağlama krizleri, solunum ritminde değişiklikler ve solunum durması görülür.
Kafaiçi basıncındaki artışın önemli bir belirtisi olan kusma, her yaştaki çocuklarda ortaya çıkarsa da, çocukluk döneminde çok sık rastlandığından beyin tümörü tanışma götürmesi güçtür. Kusma tümörün soğaniliğe yayılmasına bağlıdır ve sabahlan, uykudan uyanırken ve başm duruşu değişirken daha sık görülür. Beyin tümörlerinde kusmanm en önemli özellikleri bulantının ardından gelmemesi, fışkırır gibi çıkması ve yemeyle bağlantılı olmamasıdır; midedeki bir sorundan kaynaklanan kusmalardan farklı olarak daha sonra halsizlik ve bitkinlik duyulmaz. Hastalığın erken dönemlerinde arada şuada görülürken, hastalığın ilerlemesiyle çok sıklaşır.
Kafaiçi basıncının yükselmesinin başlıca nesnel bulgusu olan papilla stazı gözdibindeki kör noktanın dışarı doğru kabararak şişmesidir; kör noktanın ke-narlan bulamklaşır ya da kaybolur. Art-kaf a çukurundaki tümörlerde hemen her olguda görülen papilla stazına ön çukurdaki tümörlerde daha az rastlanır. Sütço-cuğunda kafatasının esnekliği basmç artışım karşıladığından papilla stazı daha ender ve daha geç ortaya çıkar; genellikle öncesinde tek gözde ağtabaka kanaması görülür.
Sütçocuklannda kafaiçi basıncının yükselmesine bağlı olarak kasların ger-ginüğinin artmasıyla çırpınma nöbetleri görülebilir. Bu sırada vücut sıcaklığı da artabilir. Bu nöbetler büyük çocuklarda tümörün daha erken evrelerinde görülebilir. Genellikle birkaç dakika süren nöbet sırasmda çocuğun bütün vücudu titrerken parmaklan yumruk gibi sıkılır, kol ve bacakları aşın gerginleşir.
Gözyuvanmn hareketlerim denetleyen sinirlerin zedelenmesine bağlı bozukluklar çocukluk döneminde sık görülürse de incelenmesi kolay değildir. En sık etkilenen sinir, gözyuvanai dışa doğru hareket ettiren abdüsens (uzaklaştırıcı) sinirdir ve bu durumda gözlerin biri ya,da her ikisinde şaşılık ortaya çıkar. Sütçocuklannda sık rastlanan bir bozukluk da “batan güneş manzarası” olarak adlandırılan irisin aşağı doğru kayarak kısmen gizlenmesi ve üstünde gözakının görülmesidir; bu durumda çocuk yukan doğru bakamaz. Otonom sinir sistemi işlevlerinin bozulması soğanilikte solunumu ve damar hareketlerini denetleyen merkezlerde karbon dioksit birikmesinin ve toplardamarlardaki göllenmenin sonucudur. Bu durumda kalp atışlan yavaşlar (bradikardi); solunum, vücut sıcaklığının düzenlenmesi ve uyku-uyanıkhk düzeni bozunu;. Tümüyle kafaiçi basıncının yükselmesine bağlı olmasa da olguların yüzde 90′ında genel belirtilerden biri de psikolojik bozukluklardır. Erken evrede kişilik değişiklikleri, huzursuzluk, ilişkilerde soğuma, dikkat ve bellekte zayıflama, bilinç bulanıklığı ve çok küçük çocuklarda hareket ve duruşların gelişmesinde duraklama ya da gerileme görülebilir. Aynca görsel varsamlar, konuşma bozukluktan, anne baba ve aile ilişkilerinde değişiklikler ortaya çıkabilir.

Bir yaşından büyük çocuklarda beyin tümörleri trafik kazaları, lösemiler ve enfeksiyon hastalıklarından sonra en sık rastlanan ölüm nedenidir. Lösemiler ve beyin tümörleri çocukluk çağında en sık ortaya çıkan kötü huylu hastalıklardır.
Çocukluk tümörleri nedenlerine, hücresel yapılarına ve yol açtıkları klinik tabloya göre yaşamın ilk iki aymda ortaya çıkanlar, 1-2 yaşlarında ortaya çıkanlar ve 16 yaşına değin ortaya-çıkan-lar olmak üzere üçe ayrılır. İlk dönemdeki tümörlerin genellikle doğuştan geldiği kabul edilirse de bu konuda görüş birliği yoktur.
Yaşamın ilk iki aymda beyin tümörlerine çok ender rastlanır; bunlar çocukluk çağı beyin tümörlerinin yalnızca yüzde 1,5′ini oluşturur.
Çocuklarda beyin tümörlerinin en fazla görüldüğü dönem 5-9 yaş arası, en sık görüldüğü yer de artkafa çukurudur.

Çocuklarda migren tedavisinde yalnızca ilaç düşünülmemelidir; çocuklarda “migren” genellikle bir ruhsal hoşnutsuzluk belirtisidir ve çocuğun çevre ile (aile, okul) ruhsal çatışmasının klinik görünümü olarak değerlendirilmelidir. Bu nedenle, ilaç tedavisine başlamadan önce, çocuğun ruhsal durumunu, çevresini incelemek ve bu alandaki olumsuzluktan değiştirmeye çalışmak gerekir.
Migrende ilaç tedavisi söz konusu olunca, akut nöbet tedavisi ve migren nöbetlerinin önlenmesi ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Akut nöbet tedavisinde, daha iyi uyum gösterilenlere öncelik verilerek ağrı kesiciler kullanılır. Bu ilaçların olabildiğince çabuk, yani nöbet başlar başlamaz verilmesi gerekir. Bulantı ve kusmayı önleyecek ilaçlar da verilebilir. Ağn kesici tedavinin yanı sıra, çocuğun karanlıkta dinlenmesi ve rahatlaması da yararlı olabilir.
Migrende önleyici tedavi nöbetler çok sıklaştığı zaman (ayda 2-3 kez) uygulanır; temelde erişkinde uygulanandan farklı değildir, dozlar yaşa göre ayarlanır.

•    Kulak-burun-boğaz, göz ve diş hastalıklanna bağlı baş ağrıları:
a)    burun, sinüs, kulak iltihaplarında damarların büzüşüp genişlemesi
b)    şaşılık, görme kusurları, göz yorgunluğu
c)    diş iltihaplan, şakak-altçene kemiği ekleminin işlevsel bozukluklan
•    Beyin içinde gelişen süreçlere bağlı baş ağnlan:
a)    beyin tümörü
b)    beyin zarında (meninks) hematom (kan birikmesi
c)    beyin apsesi
•    Beyin zarlarına bağlı baş ağnlan:
a)    beyin zan iltihabı (menenjit), beyin iltihabı (ensefite)
b)    kanamalar
•    Migren dışı damar kaynaklı baş ağrıları:
a)    ateş
b)    akut kafa travmalan
c)    ani tansiyon yükselmesi
d)    ilaçlar ve zehirler
e)    metabolizma bozukluklan

•    Travma sonrası baş ağrıları
•    Gerilim baş ağnlan
•    Ruhsal kökenli baş ağrıları

a)    ruhsal çöküntüye bağlı
b)    bunaltıya bağlı

Çocuklarda baş ağrısı, yeterince tanınmayan ve genellikle küçümsenen bir sorundur. Oysa, önem verilmesini gerektiren birçok neden vardır.
1)    Çocukluk ve ergenlik döneminde baş ağrısına oldukça sık rastlanır. Son yıllarda yapılan bir araştırma, İlkokul çocuklarının yüzde 62’sinin baş ağrısı çektiğini ortaya koymuştur. Bu oran 11-12 yaş grubunda yüzde 77′ye, ortaokul öğrencilerinde ise yüzde 82′ye ulaşmak’ tadır.
2)    Çocukta baş ağnsı önemli bir rahatsızlığa neden olur; çocuğun oyundan zevk almaşım engeller ve okula devamlılığını etkiler. İlkokul çocuklarının yüzde 5′i yıl boyunca en az bir kez baş ağrısı nedeniyle okula gidemez; bu oran ortaokul öğrencilerinde yüzde 23′e yükselir.
3)    Çocukluk çağında baş ağnsı ya da migren nöbetleri çekenlerde bu durum erişkin yaşlarda da sürer.
4)    Çocukluk çağmda migren nöbetinin ortaya çıkmasını engelleyen ilaç kullanılırsa, nöbetlerin sıklığının önemli ölçüde azaldığı ya da tümüyle ortadan kalktığı saptanmıştır; koruyucu tedaviye ne kadar erken başlanırsa, sonuçlar o ölçüde başarılı olur.

Baş ağrısı ortaya çıktığında öncelikle “nedeni bilinmeyen birincil baş ağrısı” ile “organik bir nedene bağlı ikincil baş ağrısı” arasında ayrım yapılmalıdır.

•    Ailede doğumsal sağırlık olgularının bulunması.
•    Gebelik sırasında annenin kızamıkçık, toksoplazmoz ya da herpes enfeksiyonu geçirmesi.
•    Yenidoğanın yüzünde, damağında ya da dış kulaklarında biçim bozuklukları görülmesi.
•    Bebeğin 1,5 kg’den düşük ağırlıkta doğması.
•    Doğumda kandaki bilirubin cranının aşırı yüksek olması.
•    Yenidoğanın bakteri kökenli menenjit geçirmesi.
•    Doğum sırasında bebeğin çok fazla oksijensiz kalması.
Bu koşullardan herhangi birinin varlığında bebeğin uzman bir hekime gösterilmesi gerekir. Ayrıca bebek normal görünse bile, işitme yeteneğini değerlendirmek için bazı basit kontrollann yapılmasında yarar vardır.

Bebek 2-3 aylıkken çevresindeki ani seslere normal olarak tepki gösterir. Bu gibi durumlarda irkilip irkilmediğine. dikkat etmek gerekir. Aynca zil, çıngırak, çan gibi nesnelerle ses çıkanlarak bu görüntülere gösterdiği tepki izlenir. Eğer işitme yeteneği normalse, bebek başını sesin geldiği yöne çevirecektir.

Sonraki aylarda anne baba ses çıkarmaya başlayıp başlamadığına ve değişik seslere nasıl tepki verdiğine dikkat etmelidir.
Bebeğin en azından yatar konumda sesin geliş yönünü ayırt edip edemediğini saptamak için şöyle bir yöntem uygulanabilir Anne bebeği kucağında tutarken, ikinci bir kişi bebeğin dikkatini çekmek üzere karşısına” geçer; üçüncü bir kişi de annenin hemen arkasında durarak değişik sıklık ve şiddette bazen sağ, bazen sol tarafta sesler çıkarır. İşitme yeteneği normal olan bir çocuk başını sesin geldiği tarafa, yani sağa ya da sola çevirecektir.
Üç yaşma yaklaşan çocuklarda deneme daha basittir. Çocuğa “Adın ne?” gibi sorular yöneltilir ya da “Bu oyuncağı al!”, “Elini kaldır!” gibi emirler verilir.
Daha büyük çocukların Önce sağ kulağına, sonra sol kulağma basit cümleler fısıldanarak ne kadar hızlı tepki gösterdiğine bakılır.
Bu denemeler yapılırken çocuğun işitmesini zorlaştıracak herhangi bir engel olmamalıdır. Örneğin kulak kiri, kulak iltihabı, soğuk algınlığı, kısaca ağız ve kulakları etkileyen bütün hastalıklar engel oluşturabilir. Eğer çocuk yapılan basit denemelerde yetersiz tepki verirse, hemen bir uzmana başvurmak gerekir. Yoksa işitme kusurunu azaltma ya da giderme olanağı bulunmayabilir.